شناسایی عوامل مؤثر بر اعتیاد به فضای مجازی به روش آمیخته اکتشافی با توجه به الگوهای فرهنگی، ایرانی، اسلامی : یک مطالعه کیفی
دوره 9، شماره 29، 1405، صفحات 20 - 35
نویسندگان : عبدالعظیم دهقان
1، دکتر مریم زرنقاش*
2، دکتر نادره سهرابی شگفتی
3، دکتر آذرمیدخت رضائی
4
1 - دانشجوی دکتری مدیریت آموزشی، گروه مدیریت آموزشی، واحد مرودشت، دانشگاه آزاد اسلامی، مرودشت، ایران
2 - استادیار گروه مدیریت آموزشی، واحد مرودشت، دانشگاه آزاد اسلامی، مرودشت، ایران
3 - استادیار گروه مدیریت آموزشی، واحد مرودشت، دانشگاه آزاد اسلامی، مرودشت، ایران
4 - استادیار گروه مدیریت آموزشی، واحد مرودشت، دانشگاه آزاد اسلامی، مرودشت، ایران
20.1001.1.26767295.1405.9.29.2.5
چکیده :
هدف پژوهش حاضر شناسایی عوامل مؤثر بر اعتیاد به فضای مجازی به روش آمیخته اکتشافی با توجه به الگوهای فرهنگی، ایرانی، اسلامی بوده است. روش پژوهش موردی و کیفی از نوع تحلیل مضمون بوده است. جامعه آماری پژوهش شامل 30 نفر متشکل از دبیران متوسطه اول و دوم، آموزگاران ابتدایی، معاونین و مدیران آموزش وپرورش استان فارس در سال تحصیلی 02-03 بودند. با استفاده از روش نمونه گیری هدفمند بر اساس اشباع نظری، 30 نفر انتخاب شدند. برای گردآوری اطلاعات از مصاحبه باز پاسخ استفاده شد. تحلیل داده ها با استفاده از تحلیل مضمون و تشکیل شبکه مضامین انجام شد. یافته ها نشان داد شبکه مضامین عوامل مؤثر بر اعتیاد به فضای مجازی با توجه به الگوهای فرهنگی، ایرانی، اسلامی به شش مضمون اصلی خصیصه ای، عملکرد خانواده، آموزشی و آگاهی بخشی، عوامل دینی، عوامل وابسته به فرهنگ و عوامل مرتبط با همسالان و 22 مضمون سازمان دهنده که عبارت اند از عوامل فردی، عوامل خانوادگی، عوامل اجتماعی، عوامل مرتبط با فضای مجازی، ضعف در ارتباطات خانوادگی، الگوبرداری نامناسب، نبود نظارت و کنترل، کمبود حمایت و توجه عاطفی، نبود برنامه های آموزشی، کمبود آگاهی بخشی در مورد پیامدهای اعتیاد، کمبود منابع و مواد آموزشی مناسب، ضعف در آموزش های دینی، کمبود فعالیت های دینی، تضاد بین ارزش های دینی و مطالب آنلاین، فقدان الگوهای دینی، ارزش ها و نگرش های فرهنگی و اجتماعی، نقش رسانه ها، کمرنگ شدن سنت های فرهنگی، الگوهای فرهنگی، فشار همسالان، فعالیت های مشترک و دسترسی نامحدود به اینترنت تقسیم می شود. مضامین پایه به دست آمده از مدل عوامل مؤثر بر اعتیاد به فضای مجازی با توجه به الگوهای فرهنگی، ایرانی، اسلامی نیز بر اساس مبانی نظری 20 مضمون، بر اساس و بر اساس مصاحبه شامل 22 مضمون بوده است. این پژوهش باهدف شناسایی عوامل مؤثر بر اعتیاد به فضای مجازی در چارچوب الگوهای فرهنگی، ایرانی و اسلامی انجام شد. یافته ها نشان داد که عوامل فردی، خانوادگی، اجتماعی، دینی و فرهنگی به همراه تأثیرات همسالان و دسترسی نامحدود به اینترنت، نقش مهمی در شکل گیری اعتیاد به فضای مجازی ایفا می کنند. ضعف در آموزش های دینی، کمبود آگاهی بخشی، نبود نظارت خانوادگی و تضاد بین ارزش های فرهنگی و محتوای آنلاین ازجمله چالش های اصلی شناسایی شده بودند. این مطالعه بر لزوم طراحی برنامه های آموزشی و فرهنگی متناسب باارزش های ایرانی و اسلامی برای پیشگیری و کاهش اعتیاد به فضای مجازی تأکید می کند. در نهایت، تقویت ارتباطات خانوادگی و ارائه منابع آموزشی مناسب می تواند به کاهش این پدیده کمک شایانی کند.
کلمات کلیدی :
