مجله راهبردهای نو در روانشناسی و علوم تربیتی فصلنامه راهبردهای نو در روان شناسی و علوم تربیتی 2676-7295 9 29 2025 10 09 Identifying Factors Influencing Addiction to Cyberspace Using an Exploratory Mixed Method with Consideration of Cultural, Iranian, and Islamic Patterns: A Qualitative Study شناسایی عوامل مؤثر بر اعتیاد به فضای مجازی به روش آمیخته اکتشافی با توجه به الگوهای فرهنگی، ایرانی، اسلامی : یک مطالعه کیفی 20 35 10.22051/jera.2021.31891.2698 FA عبدالعظیم دانشجوی دکتری مدیریت آموزشی، گروه مدیریت آموزشی، واحد مرودشت، دانشگاه آزاد اسلامی، مرودشت، ایران دکتر مریم استادیار گروه مدیریت آموزشی، واحد مرودشت، دانشگاه آزاد اسلامی، مرودشت، ایران دکتر نادره استادیار گروه مدیریت آموزشی، واحد مرودشت، دانشگاه آزاد اسلامی، مرودشت، ایران دکتر آذرمیدخت استادیار گروه مدیریت آموزشی، واحد مرودشت، دانشگاه آزاد اسلامی، مرودشت، ایران 2025 08 01 The aim of the present study was to identify the factors influencing cyberspace addiction through an exploratory mixed-methods approach, within the framework of Iranian, Islamic, and cultural patterns. The research employed a case study and qualitative design based on thematic analysis. The statistical population comprised 30 individuals, including lower and upper secondary school teachers, primary school teachers, deputies, and educational administrators in Fars Province during the 2023-2024 academic year. Using purposive sampling based on theoretical saturation, 30 participants were selected. Data were collected through semi-structured interviews and analyzed using thematic analysis and the construction of a thematic network. The findings revealed that the thematic network of factors influencing cyberspace addiction—considering Iranian, Islamic, and cultural patterns—is categorized into six main themes: specific characteristics, family functioning, educational and awareness-raising, religious factors, culture-related factors, and peer-related factors. Furthermore, 22 organizing themes were identified, including: individual factors, familial factors, social factors, cyberspace-related factors, weak family communication, inappropriate modeling, lack of supervision and control, deficiency in emotional support and attention, absence of educational programs, lack of awareness regarding the consequences of addiction, shortage of suitable educational resources and materials, weakness in religious education, lack of religious activities, conflict between religious values and online content, lack of religious role models, cultural and social values and attitudes, the role of media, the fading of cultural traditions, cultural patterns, peer pressure, shared activities, and unlimited internet access. هدف پژوهش حاضر شناسایی عوامل مؤثر بر اعتیاد به فضای مجازی به روش آمیخته اکتشافی با توجه به الگوهای فرهنگی، ایرانی، اسلامی بوده است. روش پژوهش موردی و کیفی از نوع تحلیل مضمون بوده است. جامعه آماری پژوهش شامل 30 نفر متشکل از دبیران متوسطه اول و دوم، آموزگاران ابتدایی، معاونین و مدیران آموزش وپرورش استان فارس در سال تحصیلی 02-03 بودند. با استفاده از روش نمونه گیری هدفمند بر اساس اشباع نظری، 30 نفر انتخاب شدند. برای گردآوری اطلاعات از مصاحبه باز پاسخ استفاده شد. تحلیل داده ها با استفاده از تحلیل مضمون و تشکیل شبکه مضامین انجام شد. یافته ها نشان داد شبکه مضامین عوامل مؤثر بر اعتیاد به فضای مجازی با توجه به الگوهای فرهنگی، ایرانی، اسلامی به شش مضمون اصلی خصیصه ای، عملکرد خانواده، آموزشی و آگاهی بخشی، عوامل دینی، عوامل وابسته به فرهنگ و عوامل مرتبط با همسالان و 22 مضمون سازمان دهنده که عبارت اند از عوامل فردی، عوامل خانوادگی، عوامل اجتماعی، عوامل مرتبط با فضای مجازی، ضعف در ارتباطات خانوادگی، الگوبرداری نامناسب، نبود نظارت و کنترل، کمبود حمایت و توجه عاطفی، نبود برنامه های آموزشی، کمبود آگاهی بخشی در مورد پیامدهای اعتیاد، کمبود منابع و مواد آموزشی مناسب، ضعف در آموزش های دینی، کمبود فعالیت های دینی، تضاد بین ارزش های دینی و مطالب آنلاین، فقدان الگوهای دینی، ارزش ها و نگرش های فرهنگی و اجتماعی، نقش رسانه ها، کمرنگ شدن سنت های فرهنگی، الگوهای فرهنگی، فشار همسالان، فعالیت های مشترک و دسترسی نامحدود به اینترنت تقسیم می شود. مضامین پایه به دست آمده از مدل عوامل مؤثر بر اعتیاد به فضای مجازی با توجه به الگوهای فرهنگی، ایرانی، اسلامی نیز بر اساس مبانی نظری 20 مضمون، بر اساس و بر اساس مصاحبه شامل 22 مضمون بوده است. این پژوهش باهدف شناسایی عوامل مؤثر بر اعتیاد به فضای مجازی در چارچوب الگوهای فرهنگی، ایرانی و اسلامی انجام شد. یافته ها نشان داد که عوامل فردی، خانوادگی، اجتماعی، دینی و فرهنگی به همراه تأثیرات همسالان و دسترسی نامحدود به اینترنت، نقش مهمی در شکل گیری اعتیاد به فضای مجازی ایفا می کنند. ضعف در آموزش های دینی، کمبود آگاهی بخشی، نبود نظارت خانوادگی و تضاد بین ارزش های فرهنگی و محتوای آنلاین ازجمله چالش های اصلی شناسایی شده بودند. این مطالعه بر لزوم طراحی برنامه های آموزشی و فرهنگی متناسب باارزش های ایرانی و اسلامی برای پیشگیری و کاهش اعتیاد به فضای مجازی تأکید می کند. در نهایت، تقویت ارتباطات خانوادگی و ارائه منابع آموزشی مناسب می تواند به کاهش این پدیده کمک شایانی کند. /downloadfilepdf/6959110