هدف پژوهش حاضر اعتبار سنجی مقیاس اعتیاد به فضای مجازی با توجه به فرهنگ ایرانی _ اسلامی بوده است. این پژوهش به شناسایی عوامل مؤثر بر اعتیاد به فضای مجازی با رویکرد تجربی و پژوهش آمیخته اکتشافی پرداخته است. در بخش کیفی، داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختارمند با ۳۰ کارشناس آموزش وپرورش جمع آوری و تحلیل مضمون شدند. در بخش کمی، الگوی مفهومی استخراج شده با استفاده از تحلیل عاملی اکتشافی بر روی داده های جمع آوری شده از دانش آموزان کازرون آزمون شد. ابزار تحقیق دارای روایی و پایایی معتبر بوده و تحلیل داده ها با نرم افزار SPSS انجام شد. در بخش تحلیل عامل اکتشافی، برای ارزیابی ساختار عاملی پرسشنامه ۵۹ گویه ای، تحلیل عاملی اکتشافی با روش مؤلفه های اصلی و چرخش واریماکس انجام شد. شاخص KMO و آزمون بارتلت نشان دهنده کفایت نمونه گیری و مناسب بودن داده ها بودند. پس از حذف ۳۱ گویه، تحلیل نهایی منجر به استخراج ۷ عامل با ارزش ویژه بالاتر از یک شد که درمجموع ۳۲/۶۷ درصد واریانس را تبیین کردند. ضرایب آلفای کرونباخ برای تمامی عامل ها در سطح مطلوب قرار داشت. نتایج آزمون فریدمن نشان داد عامل فردی بالاترین رتبه را از نظر تأثیرگذاری بر اعتیاد به فضای مجازی دارد، و به ترتیب عوامل فرهنگی، شخصیتی، اجتماعی، خانوادگی، سایر عوامل و مهارتی در رتبه های بعدی قرار گرفتند. در بخش تحلیل عامل تأییدی، برای ارزیابی روایی سازه، تحلیل عاملی تأییدی بر اساس پیش فرض های آماری انجام شد. نتایج نشان داد مدل اندازه گیری از برازش مطلوبی برخوردار است و بیشتر بارهای عاملی معنادار بودند. در مدل معادلات ساختاری، عوامل فردی، فرهنگی، اجتماعی، شخصیتی، خانوادگی، مهارتی و سایر عوامل، همگی اثر مستقیم و معناداری بر اعتیاد به فضای مجازی داشتند. بالاترین تأثیر مربوط به عامل فردی (β=0.33) و کمترین تأثیر مربوط به عامل مهارتی (β=0.12) بود. شاخص های برازش مدل نیز مقادیر قابل قبول و مطلوبی را نشان دادند. نتایج نشان داد که اعتیاد به فضای مجازی پدیده ای چندعاملی است که عوامل فردی، فرهنگی و شخصیتی بیشترین نقش را در شکل گیری آن دارند. بر این اساس، طراحی مداخلات پیشگیرانه و آموزشی باید با توجه به زمینه های فرهنگی ـ اسلامی و بر مبنای تقویت عوامل مؤثر شناسایی شده انجام گیرد.

اعتیاد به فضای مجازی الگوهای فرهنگی ایرانی اسلامی تحلیل اکتشافی تحلیل عامل تاییدی