Journal of New Strategies in Psychology and Educational Sciences مجله راهبردهای نو در روانشناسی و علوم تربیتی Journal of New Strategies in Psychology and Educational Sciences فصلنامه راهبردهای نو در روان شناسی و علوم تربیتی 2676-7295 9 30 2025 09 11 Assessing the Validity of a Cyberspace Addiction Scale within the Context of Iranian–Islamic Culture اعتبار سنجی مقیاس اعتیاد به فضای مجازی با توجه به فرهنگ ایرانی _ اسلامی 36 53 FA abdolazim dehghan PhD Student in Educational Management, Department of Educational Management, Marvdasht Branch, Islamic Azad University, Marvdasht, Iran عبدالعظیم دهقان دانشجوی دکتری مدیریت آموزشی، گروه مدیریت آموزشی، واحد مرودشت، دانشگاه آزاد اسلامی، مرودشت، ایران maryam zarnaghash Assistant Professor, Department of Educational Management, Marvdasht Branch, Islamic Azad University, Marvdasht, Iran دکتر مریم زرنقاش استادیار گروه مدیریت آموزشی، واحد مرودشت، دانشگاه آزاد اسلامی، مرودشت، ایران nadere sorabi shegefti Assistant Professor, Department of Educational Management, Marvdasht Branch, Islamic Azad University, Marvdasht, Iran دکتر نادره سهرابی شگفتی استادیار گروه مدیریت آموزشی، واحد مرودشت، دانشگاه آزاد اسلامی، مرودشت، ایران Azarmidokht Rezayee Assistant Professor, Department of Educational Management, Marvdasht Branch, Islamic Azad University, Marvdasht, Iran دکتر آذرمیدخت رضایی استادیار گروه مدیریت آموزشی، واحد مرودشت، دانشگاه آزاد اسلامی، مرودشت، ایران 2025 07 31 The aim of the present study was to identify the factors affecting cyberspace addiction with a mixed exploratory approach based on Iranian cultural-Islamic patterns. The present study has identified the factors affecting cyberspace addiction with an experimental approach and mixed exploratory research. In the qualitative part, data were collected through semi-structured interviews with 30 education experts and thematic analysis was performed. In the quantitative part, the conceptual model extracted using exploratory factor analysis was tested on data collected from Shiraz students. The research tool had valid validity and reliability, and data analysis was performed with SPSS software. In the exploratory factor analysis section, to evaluate the factor structure of the 59-item questionnaire, exploratory factor analysis was performed using the principal components method and Varimax rotation. The KMO index and Bartlett test indicated the adequacy of sampling and the appropriateness of the data. After eliminating 31 items, the final analysis resulted in the extraction of 7 factors with eigenvalues higher than one, which explained a total of 67.32% of the variance. Cronbach's alpha coefficients for all factors were at the desired level. The results of the Friedman test showed that the individual factor had the highest rank in terms of influencing cyberspace addiction, and cultural, personality, social, family, other factors, and skill factors were ranked next, respectively. In the confirmatory factor analysis section, to assess the construct validity, a confirmatory factor analysis was conducted based on statistical assumptions. The results showed that the measurement model had a good fit and most of the factor loadings were significant. In the structural equation model, individual, cultural, social, personality, family, skill, and other factors all had a direct and significant effect on cyberspace addiction. The highest effect was related to the individual factor (β=0.33) and the lowest effect was related to the skill factor (β=0.12). The model fit indices also showed acceptable and desirable values. The results showed that cyberspace addiction is a multifactorial phenomenon in which individual, cultural, and personality factors play the most important role in its formation. Accordingly, the design of preventive and educational interventions should be carried out with regard to the cultural-Islamic context and based on strengthening the identified effective factors. هدف پژوهش حاضر اعتبار سنجی مقیاس اعتیاد به فضای مجازی با توجه به فرهنگ ایرانی _ اسلامی بوده است. این پژوهش به شناسایی عوامل مؤثر بر اعتیاد به فضای مجازی با رویکرد تجربی و پژوهش آمیخته اکتشافی پرداخته است. در بخش کیفی، داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختارمند با ۳۰ کارشناس آموزش وپرورش جمع آوری و تحلیل مضمون شدند. در بخش کمی، الگوی مفهومی استخراج شده با استفاده از تحلیل عاملی اکتشافی بر روی داده های جمع آوری شده از دانش آموزان کازرون آزمون شد. ابزار تحقیق دارای روایی و پایایی معتبر بوده و تحلیل داده ها با نرم افزار SPSS انجام شد. در بخش تحلیل عامل اکتشافی، برای ارزیابی ساختار عاملی پرسشنامه ۵۹ گویه ای، تحلیل عاملی اکتشافی با روش مؤلفه های اصلی و چرخش واریماکس انجام شد. شاخص KMO و آزمون بارتلت نشان دهنده کفایت نمونه گیری و مناسب بودن داده ها بودند. پس از حذف ۳۱ گویه، تحلیل نهایی منجر به استخراج ۷ عامل با ارزش ویژه بالاتر از یک شد که درمجموع ۳۲/۶۷ درصد واریانس را تبیین کردند. ضرایب آلفای کرونباخ برای تمامی عامل ها در سطح مطلوب قرار داشت. نتایج آزمون فریدمن نشان داد عامل فردی بالاترین رتبه را از نظر تأثیرگذاری بر اعتیاد به فضای مجازی دارد، و به ترتیب عوامل فرهنگی، شخصیتی، اجتماعی، خانوادگی، سایر عوامل و مهارتی در رتبه های بعدی قرار گرفتند. در بخش تحلیل عامل تأییدی، برای ارزیابی روایی سازه، تحلیل عاملی تأییدی بر اساس پیش فرض های آماری انجام شد. نتایج نشان داد مدل اندازه گیری از برازش مطلوبی برخوردار است و بیشتر بارهای عاملی معنادار بودند. در مدل معادلات ساختاری، عوامل فردی، فرهنگی، اجتماعی، شخصیتی، خانوادگی، مهارتی و سایر عوامل، همگی اثر مستقیم و معناداری بر اعتیاد به فضای مجازی داشتند. بالاترین تأثیر مربوط به عامل فردی (β=0.33) و کمترین تأثیر مربوط به عامل مهارتی (β=0.12) بود. شاخص های برازش مدل نیز مقادیر قابل قبول و مطلوبی را نشان دادند. نتایج نشان داد که اعتیاد به فضای مجازی پدیده ای چندعاملی است که عوامل فردی، فرهنگی و شخصیتی بیشترین نقش را در شکل گیری آن دارند. بر این اساس، طراحی مداخلات پیشگیرانه و آموزشی باید با توجه به زمینه های فرهنگی ـ اسلامی و بر مبنای تقویت عوامل مؤثر شناسایی شده انجام گیرد. https://ijpk.ir/downloadfilepdf/6953076