Journal of New Strategies in Psychology and Educational Sciences مجله راهبردهای نو در روانشناسی و علوم تربیتی Journal of New Strategies in Psychology and Educational Sciences فصلنامه راهبردهای نو در روان شناسی و علوم تربیتی 2676-7295 Obstacles to Realizing the Ideal Speech Situation in Schools: A Critique of Habermas's Theory of Communicative Action with Emphasis on Strategic Implications for Iran's Educational System موانع تحقق وضعیت آرمانی گفت‌وگو در مدارس: نقدی بر نظریۀ کنش ارتباطی هابرماس با تأکید بر دلالت‌های راهبردی برای نظام آموزشی ایران FA Zhaleh Davoudzadeh Department of Educational Sciences, Isf.C., Islamic Azad University, Isfahan, Iran ژاله داودزاده گروه علوم تربیتی، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران Hasanali Bakhtiar Nasrabadi Department of Educational Sciences, University of Isfahan, Isfahan, Iran حسنعلی بختیار نصرآبادی گروه علوم تربیتی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران Zohreh Saadatmand Department of Educational Sciences, Isf.C., Islamic Azad University, Isfahan, Iran زهره سعادتمند گروه علوم تربیتی، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران Despite the normative appeal of the "ideal speech situation" in Habermas's theory of communicative action, its application in schools faces fundamental obstacles. This study aimed to identify these obstacles and their strategic implications for Iran's educational system, employing conceptual analysis and rational reconstruction. The findings reveal four categories of obstacles: first, socio-structural (economic, cultural, and gender inequalities); second, epistemological (moral relativism, imposed consensus, and neglect of substantive content); third, ontological (logocentrism and the neglect of emotions, art, and lived experience); and fourth, cultural (Eurocentrism, disregard for religious sources of meaning, and extreme individualism). Habermas's theory cannot be directly imported into Iran's religious and collectivist context and requires critical localization. Six strategic implications are: drawing on religious sources and classical literature for moral reasoning, adapting Islamic dialogue ethics, designing integrated curricula (discourse ethics and virtue ethics), redefining communicative autonomy within a balanced collectivist framework, incorporating art and emotional experiences, and adopting compensatory measures to reduce cultural capital inequalities. Habermas's theory is not a ready-made prescription but a raw material that must be reshaped through critical rethinking and context-sensitive localization. علیرغم جذابیت هنجاری «وضعیت آرمانی گفت‌وگو» در نظریۀ کنش ارتباطی هابرماس، کاربست آن در مدارس با موانع بنیادینی مواجه است. پژوهش حاضر با هدف شناسایی این موانع و دلالت‌های راهبردی برای نظام آموزشی ایران، با روش تحلیل مفهومی و بازسازی عقلانی انجام شد. یافته‌ها چهار دسته مانع را نشان می‌دهد: نخست، ساختاری‑اجتماعی (نابرابری‌های اقتصادی، فرهنگی و جنسیتی)؛ دوم، معرفت‌شناختی (نسبی‌گرایی اخلاقی، اجماع‌گرایی تحمیلی و غفلت از محتوای ماهوی)؛ سوم، هستی‌شناختی (کلام‌محوری و نادیده‌انگاری احساسات، هنر و تجربۀ زیسته)؛ و چهارم فرهنگی (غرب‌محوری، نادیده‌گرفتن منابع دینی و فردگرایی افراطی). نظریۀ هابرماس قابل واردات مستقیم به زمینۀ دینی و جمع‌گرای ایران نیست و نیازمند بومی‌سازی نقادانه است. شش دلالت راهبردی عبارتند از: بهره‌گیری از منابع دینی و ادبیات کهن برای استدلال اخلاقی، تطبیق آداب گفت‌وگوی اسلامی، طراحی برنامه‌های درسی تلفیقی (اخلاق گفتمانی و فضیلت‌محور)، بازتعریف خودآیینی ارتباطی در چارچوب جمع‌گرایی متعادل، گنجاندن هنر و تجارب عاطفی، و اتخاذ تمهیدات جبرانی برای کاهش نابرابری‌های سرمایۀ فرهنگی. نظریۀ هابرماس نه نسخه‌ای آماده، بلکه مادۀ خامی است که باید در فرایند بازاندیشی انتقادی و بومی‌سازی زمینه‌مند شکل نهایی یابد. https://ijpk.ir/downloadfilepdf/7752648