مجله راهبردهای نو در روانشناسی و علوم تربیتی فصلنامه راهبردهای نو در روان شناسی و علوم تربیتی 2676-7295 Investigating the relationship between emotional intelligence, forgiveness, and compassion with the quality of marital relationships in married women who are heads of household بررسی رابطه هوش هیجانی و بخشش و شفقت‌ورزی با کیفیت روابط زناشویی در زنان متاهل سرپرست خانوار 10.22051/jera.2021.31891.2698 FA زهرا دانشجوی کارشناسی ارشد مشاوره خانواده، دانشگاه پیام نور مرکز قزوین، قزوین، ایران. مژگان دانشیار، گروه علوم تربیتی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران. The present study aimed to investigate the relationship between emotional intelligence, forgiveness, and compassion and the quality of marital relationships among married female heads of households in Rasht. In terms of purpose, the study was applied, and in terms of methodology, it was a quantitative correlational study. The statistical population included all married female heads of households in Rasht. Using Cochran’s formula, a sample size of 384 participants was determined and selected through convenience sampling. Data were collected using standardized questionnaires, including the Olson et al. (1987) Marital Satisfaction Questionnaire, the Self-Compassion Scale developed by Neff et al. (2011), the Emotional Intelligence Scale by Schutte et al. (1998), and the Forgiveness Scale by Pollard et al. (1998), all of which demonstrated acceptable reliability and validity. The results of hypothesis testing indicated that all dimensions of emotional intelligence (emotion regulation, emotion appraisal and expression, and utilization of emotion) had a positive and significant relationship with marital relationship quality, with utilization of emotion exerting the strongest effect. Collectively, these dimensions explained 82.6% of the variance in marital relationship quality. Furthermore, all dimensions of forgiveness, including realistic understanding, acknowledgment of wrongdoing, reparative action, consolation, and a sense of healing, showed a positive and significant correlation with marital relationship quality, with reparative action playing a key role in predicting relationship quality. Compassion was also found to have a positive and significant relationship with the positive dimensions of self-kindness, common humanity, and mindfulness, while it showed a negative relationship with the negative dimensions of self-judgment, isolation, and over-identification. Overall, the dimensions of compassion predicted 86.3% of the variance in marital relationship quality. Finally, multiple regression analysis revealed that the combined variables of emotional intelligence, forgiveness, and compassion were able to predict 84.7% of the variance in marital relationship quality, with forgiveness demonstrating the strongest predictive power among the variables. These findings emphasize that emotional intelligence, forgiveness, and compassion, as key psychological factors, are significantly associated with improving the quality of marital relationships among married female heads of households. Accordingly, it is recommended that educational programs and psychological interventions aimed at strengthening these components—particularly forgiveness, emotion utilization skills, and compassion—be designed and implemented to enhance relationship quality and increase marital satisfaction in this population. پژوهش حاضر با هدف بررسی رابطه بین هوش هیجانی، بخشش و شفقت‌ورزی با کیفیت روابط زناشویی در زنان متأهل سرپرست خانوار شهر رشت انجام شد. این مطالعه از نوع پژوهش‌های کاربردی و همبستگی و با روش پیمایشی و کمی طراحی گردید. جامعه آماری شامل کلیه زنان متأهل سرپرست خانوار شهر رشت بود که با استفاده از فرمول کوکران حجم نمونه 384 نفر تعیین و به روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شدند. برای جمع‌آوری داده‌ها از پرسشنامه‌های استاندارد رضایت زناشویی اولسون و همکاران (1987)، مقیاس شفقت به خود ریس و همکاران (2011)، مقیاس هوش هیجانی شات و همکاران (1998) و مقیاس بخشش پولارد و همکاران (1998) استفاده شد که همگی از پایایی و روایی مطلوب برخوردار بودند. نتایج آزمون فرضیات نشان داد که بین تمامی ابعاد هوش هیجانی (تنظیم هیجان، ارزیابی و بیان هیجان، بهره‌برداری از هیجان) با کیفیت روابط زناشویی رابطه مثبت و معناداری وجود دارد؛ به‌طوری که بهره‌برداری از هیجان بیشترین تأثیر را داشت و مجموع این ابعاد توانستند 6/82 درصد تغییرات کیفیت روابط را تبیین کنند. همچنین تمامی ابعاد بخشش شامل درک واقع‌بینانه، تصدیق خطا، جبران عمل، دلجویی و احساس بهبودی با کیفیت روابط زناشویی همبستگی مثبت و معنادار داشتند و جبران عمل نقش کلیدی در پیش‌بینی کیفیت روابط زناشویی ایفا کرد. شفقت‌ورزی نیز با ابعاد مثبت مهربانی با خود، اشتراکات انسانی و ذهن‌آگاهی رابطه مثبت و معنادار و با ابعاد منفی قضاوت نسبت به خود، انزوا و همانندسازی افراطی رابطه منفی داشت. مجموع ابعاد شفقت‌ورزی 3/86 درصد واریانس کیفیت روابط را پیش‌بینی نمود. در نهایت، تحلیل رگرسیون چندگانه نشان داد که ترکیب هوش هیجانی، بخشش و شفقت‌ورزی قادر است 7/84 درصد از واریانس کیفیت روابط زناشویی را پیش‌بینی کند؛ که در این میان بخشش بیشترین نقش پیش‌بینی را داشت. این نتایج تأکید می‌کند که هوش هیجانی، بخشش و شفقت‌ورزی به‌عنوان عوامل روان‌شناختی مهم، به‌طور معناداری با بهبود کیفیت روابط زناشویی در زنان متأهل سرپرست خانوار مرتبط هستند. بنابراین، پیشنهاد می‌شود برنامه‌های آموزشی و مداخلات روان‌شناختی با هدف تقویت این مولفه‌ها به ویژه بخشش و مهارت‌های بهره‌برداری از هیجان و شفقت‌ورزی طراحی و اجرا شود تا زمینه‌ساز بهبود کیفیت روابط و افزایش رضایت زناشویی در این گروه گردد. /downloadfilepdf/7652781