Journal of New Strategies in Psychology and Educational Sciences مجله راهبردهای نو در روانشناسی و علوم تربیتی Journal of New Strategies in Psychology and Educational Sciences فصلنامه راهبردهای نو در روان شناسی و علوم تربیتی 2676-7295 9 30 2026 02 19 The effectiveness of cognitive behavioral therapy on procrastination and academic motivation of high school students اثربخشی درمان شناختی رفتاری بر اهمال کاری و انگیزش تحصیلی دانش آموزان متوسطه 143 151 FA Mahmppd Alvand Master's student in Clinical Psychology, Department of Psychology, Faculty of Educational Sciences and Psychology, Islamic Azad University, Islamshahr Branch, Tehran, Iran محمود الوند دانشجوی کارشناسی ارشد روانشناسی بالینی ، گروه روانشناسی ، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی ، دانشگاه آزاد اسلامی واحد اسلامشهر ، تهران ، ایران Mohamadreza Feyzi Assistant Professor and Faculty Member, Department of Psychology, Faculty of Educational Sciences and Psychology, Islamic Azad University, Islamshahr Branch, Tehran, Iran دکتر محمد رضا فیضی استاد یار و عضو هیئت علمی گروه روانشناسی دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد اسلامشهرتهران ایران Mostafa Heydari Assistant Professor and Faculty Member, Department of Psychology, Faculty of Educational Sciences and Psychology, Islamic Azad University, Vahd Islamshahr, Tehran, Iran دکتر مصطفی حیدری استادیار و عضو هیئت علمی ، گروه روانشناسی ، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی دانشگاه آزاد اسلامی وحد اسلامشهر ، تهران ، ایران 2025 12 15 the present study aimed to investigate the effectiveness of cognitive behavioral therapy on procrastination and academic motivation of high school students. In regard to the purpose, this research was applicable and in regard to procedure, it was a Quasi-Experimental study. The study community included all male students in the first year of high school in public schools in Islamshahr in the academic year 2024-2025. In this study, using purposive sampling, 30 students with the highest scores in procrastination and the lowest scores in academic motivation were selected according to the inclusion criteria and randomly assigned to two groups of 15 (experimental and control). The experimental group members were trained for 10 sessions of 60 minutes using a cognitive behavioral therapy program and the control group did not receive any intervention. The research instruments included the Solomon and Rothblum Academic Procrastination Questionnaire (1984) and the Harter’s Academic Motivation Questionnaire (1980). The research data were analyzed using an independent t-test. The results showed that there was a significant difference between the experimental and control groups in the variables of procrastination and academic motivation (P˃0.001). Therefore, based on the results obtained, it is recommended that school counselors and psychotherapy centers utilize cognitive behavioral therapy to reduce procrastination and enhance students' academic motivation. هدف از پژوهش حاضر اثربخشی درمان شناختی رفتاری بر اهمال کاری و انگیزش تحصیلی دانش آموزان متوسطه بود. پژوهش حاضر از لحاظ هدف جزء پژوهش های کاربردی و از لحاظ روش از نوع مطالعات نیمه آزمایشی است. جامعه آماری شامل کلیه دانش آموزان پسر دوره متوسطه اول مدارس دولتی شهر اسلامشهر در سال تحصیلی ۱۴۰۳-۱۴۰۴ بود. در این پژوهش با استفاده از روش نمونه گیری هدفمند ۳۰ نفر از دانش آموزانی که بالاترین نمرات در اهمال کاری و کمترین نمرات را در انگیزش تحصیلی داشتند با توجه به معیارهای ورود به پژوهش انتخاب شدند و به صورت تصادفی در دو گروه ۱۵ نفری (آزمایش و کنترل) قرار گرفتند. اعضای گروه آزمایش به مدت ۱۰ جلسه ۶۰ دقیقه ای با استفاده از برنامه درمان شناختی رفتاری تحت آموزش قرار گرفتند و گروه کنترل مداخله ای دریافت نکردند. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه اهمال کاری تحصیلی سولومون و راث بلوم (۱۹۸۴) و پرسشنامه انگیزش تحصیلی هارتر (۱۹۸۰) بود. داده های پژوهش با استفاده از آزمون تی مستقل، تجزیه وتحلیل شدند. نتایج نشان داد بین گروه آزمایش و گروه کنترل در متغیرهای اهمال کاری و انگیزش تحصیلی تفاوت معنی دار وجود دارد؛ بنابراین با توجه به نتایج به دست آمده پیشنهاد می شود که مشاوران مدارس و مراکز روان درمانی از روش درمان شناختی رفتاری جهت کاهش اهمال کاری و افزایش انگیزش تحصیلی دانش آموزان استفاده کنند. https://ijpk.ir/downloadfilepdf/7502928