مجله راهبردهای نو در روانشناسی و علوم تربیتی فصلنامه راهبردهای نو در روان شناسی و علوم تربیتی 2676-7295 7 21 The effectiveness of mindfulness training on self-conscious emotions (shame and guilt) and cognitive flexibility in mothers with children with autism spectrum disorder اثربخشی آموزش ذهن ‏آگاهی بر عواطف خودآگاه (شرم و گناه) و انعطاف‏ پذیری شناختی در مادران دارای فرزند مبتلا به اختلال طیف اوتیسم 53 64 10.22051/jera.2021.31891.2698 FA مریم کارشناس ارشد روانشناسی شخصیت، دانشگاه آزاد اسلامی واحد الکترونیکی، تهران، ایران. دکتر ناهید استادیار گروه روانشناسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد یادگار امام (شهر ری)، تهران، ایران. 2023 12 27 The present study was conducted with the aim of determining the effectiveness of mindfulness training on self-conscious emotions (shame and guilt) and cognitive flexibility in mothers with children with autism spectrum disorder. The research was semi-experimental with a pre-test and post-test design with two experimental and control groups. The statistical population of the research included all mothers with autistic children of Tabsem School in Mashhad in 2022. 30 people were selected by available sampling method and were replaced in two equal groups of 15 people and answered the research tools including cognitive flexibility questionnaire (Dennis and Vanderwaal, 2010) and self-conscious emotions questionnaire (Cohen et al., 2011). For the subjects of the experimental group, mindfulness training was implemented in 8 sessions, but the control group did not receive this program. Data analysis was done with descriptive statistics and covariance analysis with SPSS-26 statistical software. The results of the analysis of covariance showed that participation in the mindfulness training program in the post-test stage increased the cognitive flexibility score and decreased the self-aware emotions score in the experimental group, but in the scores of the subjects' cognitive flexibility variables and self-awareness emotions. No significant change was observed in the control group from pre-test to post-test. Therefore, the mindfulness program can be used to improve the psychological health of mothers with autistic children, and this method of intervention should be noticed by psychologists and experts in the field of mental health. پژوهش حاضر با هدف تعیین اثربخشی آموزش ذهن‏ آگاهی بر عواطف خودآگاه (شرم و گناه) و انعطاف‏ پذیری شناختی در مادران دارای فرزند مبتلا به اختلال طیف اوتیسم انجام شد. پژوهش نیمه آزمایشی با طرح پیش ‏آزمون و پس‏ آزمون با دو گروه آزمایش و کنترل بود. جامعه آماری پژوهش شامل تمامی مادران دارای فرزند اتیسم مدرسه تبسم یک شهر مشهد در سال 1401 بود. با روش نمونه‏گیری در دسترس تعداد 30 نفر انتخاب و در دو گروه مساوی 15 نفری جایگزین شدند و به ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه انعطاف‏ پذیری شناختی (دنیس و وندروال، 2010) و پرسشنامه عواطف خودآگاه (کوهن و همکاران، 2011) پاسخ دادند. برای آزمودنی‏های گروه آزمایش آموزش ذهن‏ آگاهی طی 8 جلسه اجرا شد اما گروه کنترل این برنامه را دریافت نکرد. تحلیل داده‏ها با روش‏های آمار توصیفی و تحلیل کوواریانس با نرم ‏افزار آماری SPSS-26 انجام شد. نتایج حاصل از آنالیز کوواریانس نشان داد که شرکت در برنامه آموزش ذهن ‏آگاهی در مرحله پس‏آزمون موجب افزایش نمره انعطاف‏ پذیری شناختی و کاهش نمره عواطف خودآگاهی در افراد گروه آزمایش شده است اما در نمرات متغیرهای انعطاف‏ پذیری شناختی و هیجانات خودآگاهی آزمودنی‏ های گروه کنترل از پیش ‏آزمون به پس ‏آزمون تغییر محسوسی مشاهده نشد. لذا می ‏توان از برنامه ذهن‏ آگاهی به منظور ارتقاء سلامت روان‏شناختی مادران دارای فرزند اتیسم استفاده نمود و این شیوۀ مداخله مورد توجه روان‏شناسان و کارشناسان حوزه سلامت روان قرار گیرد. /downloadfilepdf/4691920